Ex Aequo heeft zich gespecialiseerd in het verrichten van psychodiagnostiek door middel van psychologisch onderzoek. Psychodiagnostiek betekent zo nauwkeurig mogelijk vaststellen hoe iemand op dat moment psychisch (geestelijk) functioneert. Dit betreft het denken, voelen en willen van een persoon en het effect daarvan op het gedrag.
Een psychologisch onderzoek geeft informatie over bijvoorbeeld iemands intelligentie, eigenschappen, interesses, sterke en zwakke kanten, klachten en/of vaardigheden. Daarnaast kan het informatie geven over neuropsychologische functies, bijvoorbeeld concentratie en geheugen. Tevens kan door middel van psychologisch onderzoek onderzocht worden of er sprake is van specifieke psychiatrische beelden en ontwikkelingsstoornissen. In dit geval zal er ook een consult bij de psychiater en/of GZ-psycholoog ingepland worden.

Psychodiagnostiek wordt uitgevoerd als u vastloopt in uw leven en bijvoorbeeld u zelf, de huisarts, gemeente, UWV, Arbo arts of reclasseerder wil weten wat de reden daarvoor is. Door onderzoek kan meer inzicht verkregen worden in de problemen waar u tegen aan loopt. Hierdoor kan een gericht advies worden geformuleerd voor behandelmogelijkheden. Psychodiagnostiek kan ook worden ingezet als u wilt weten wat passende en realistische beroeps- en scholingsperspectieven voor u zijn. Aan de hand van de uitkomsten van gericht onderzoek geven we hierover advies.

Procedure

Wanneer psychologisch onderzoek is aangevraagd en de onderzoeksvragen vastgesteld zijn, wordt gestart met een voorgesprek (intakegesprek), gevolgd door een testgedeelte en een nagesprek. Afhankelijk van de onderzoeksvraag, hetgeen u/men wil weten, wordt er een keus gemaakt in het soort onderzoek dat gedaan gaat worden en de tests die daarbij gebruikt gaan worden. De duur van het onderzoek is afhankelijk van de vraagstelling en kan één of meer dagdelen in beslag nemen gespreid over enkele weken tot een maand. Na het voorgesprek geeft de onderzoeker aan wat u kan verwachten.

De onderzoeken bij Ex Aequo worden gedaan door een psycholoog, orthopedagoog of GZ-psycholoog. In het voorgesprek wordt gevraagd naar persoonlijke informatie die van belang kan zijn voor het onderzoek, zoals medische en andere behandelgegevens. Het testgedeelte kan uit verschillende methoden bestaan, zoals een gesprek, het uitvoeren van testen en beantwoorden van kennisvragen, observaties en vragenlijsten (op papier of op de computer).
Van de uitslag van het onderzoek wordt een verslag gemaakt. Dit bevat observatie- en gespreksgegevens, een samenvatting van de testresultaten, een conclusie en een advies wat betreft mogelijkheden tot behandeling en begeleiding bij de vastgestelde problematiek. De onderzoeker zal het verslag met u doorspreken in het nagesprek. U ontvangt, mits u dat wilt, een kopie van het onderzoeksverslag.

De onderzoeken bij Ex Aequo zijn onder te verdelen in:

Screenings Psychologisch Onderzoek (SPO)
Dit onderzoek is een kort screeningsonderzoek waarbij verschillende tests en vragenlijsten worden afgenomen die onderdeel zijn van onderstaand uitgebreidere onderzoeken. Met dit onderzoek wordt in een breed spectrum gescreend. Na een SPO kan een advies gegeven worden voor een behandeling, begeleiding of uitgebreider onderzoek met een gerichtere vraagstelling.

Intelligentieonderzoek
Dit onderzoek geeft informatie over iemands intellectuele vermogens. Een Intelligentietest bestaat uit een groot aantal vragen en opdrachten, waar, soms gebonden aan tijd, het juiste antwoord op gevonden moet worden. Sommige taken testen het taalbegrip, andere testen onder meer ruimtelijk inzicht. De totaalscore op de verschillende onderdelen van de test resulteert in een bepaald getal: het IQ. Liever dan ons focus enkel te richten op een bepaald getal, bepalen we de ‘betrouwbaarheidsgrenzen’, zodat we met 95% zekerheid kunnen aangeven binnen welke marges het IQ ligt. Bij kinderen en jongeren van 6 tot en met 16 jaar wordt een andere test afgenomen dan bij jongeren vanaf 16 jaar en volwassenen tot 85 jaar. Het intelligentieonderzoek wordt individueel afgenomen en duurt ongeveer 2½ uur.

Intelligentieonderzoek bij volwassenen
Onderzoek naar het algemeen cognitief functioneren ofwel de algemene intelligentie vindt standaard plaats als deel van een breder onderzoek bij een verzoek tot indicatiestelling, waarbij dient te worden vastgesteld welke problematiek er speelt en welke ondersteuning derhalve nodig is.
Intelligentieonderzoek vindt ook plaats in het kader van een studie- en beroepskeuzeonderzoek. Hierdoor kunnen er beter passende keuzes worden gemaakt, die aansluiten bij het niveau van de onderzochte.

Intelligentieonderzoek bij kinderen en jongeren
Intelligentieonderzoek bij een kind of een jongere vindt bijna altijd standaard plaats als centraal deel van een breder onderzoek. De resultaten van een intelligentieonderzoek en de observaties tijdens dit onderzoek zijn bouwstenen in het helpen verklaren van gedragsproblemen en/of leerproblemen. Zij helpen onder meer een beeld te krijgen van het niveau van functioneren inzake geheugen, concentratie, sociaal redeneren, schoolse vaardigheden en/of executieve functies. Tevens wordt er een zogenoemde sterkte/zwakte-analyse gemaakt: welke zijn de sterke en welke de zwakke punten van het kind of de jongere? Wordt het kind of de jongere bijvoorbeeld over- of ondervraagd op school? Welk niveau sluit goed aan bij het kind of de jongere?

Persoonlijkheidsonderzoek
De persoon die u bent, de omgeving waarin u leeft maar bovenal de combinatie van beiden, kan leiden tot psychische of psychiatrische klachten. Door een persoonlijkheidsonderzoek kunnen wij die inzichtelijk maken. Voordat uw behandelaar kan vaststellen welke behandeling voor uw klachten goed of effectief zal zijn, is het nodig dat er een goed zicht is op wat de klachten precies zijn en in welke leef- en werkomgeving zich die voordoen gegeven de persoon die u bent. Als u zich aanmeldt met klachten brengen wij samen met u deze zaken (klachten, werk- of leefomgeving en de persoon die u bent) in kaart door middel van specifieke interviews en/of testen.
De hoeveelheid tijd die met het onderzoek gemoeid is wordt bepaald door de aard van uw klachten en de vraag die we willen beantwoorden. In ieder geval vraagt het meestal ongeveer twee halve dagen. Dit is inclusief een standaard consult met de psychiater. Op basis van het resultaat van onze gesprekken, interviews en testen maken wij een verslag. Daarin wordt aangegeven wat er volgens ons aan de hand is. We adviseren daarbij welke behandeling nodig is gegeven de persoon die u bent.

Onderzoek naar specifieke psychiatrische beelden
De focus van dit onderzoek is met name klacht gerelateerd. Door middel van gesprekken, specifieke interviews en testen wordt er ingegaan op onder andere psychotische kenmerken, traumatische gebeurtenissen en stemmings- en angststoornissen. Aan de hand van deze uitslagen wordt door middel van een verslag een advies voor behandeling gegeven. Tot dit onderzoek behoort standaard een consult bij de psychiater die met u in gesprek gaat over uw klachten.

Onderzoek naar ontwikkelingsstoornissen
Het is een misverstand te denken dat er zoiets bestaat als een ‘ADHD-test’. Het eventueel vaststellen van de diagnose ADD/ADHD of Autismespectrumstoornis (ASS), ofwel pervasieve ontwikkelingsstoornis, gebeurt aan de hand van het gedetailleerd uitvragen van het beloop van verschillende ontwikkelingsgebieden én van de desbetreffende DSM-IV-criteria – in het geval van kinderen of jongeren bij voorkeur met beide ouders samen. Informatie van de leerkracht via algemene en meer specifieke vragenlijsten is in het geval van kinderen of jongeren hier eveneens van groot belang.
Observatiegegevens van ouders/ verzorgers, leerkracht en onderzoeker(s) samen in combinatie met de onderzoeksresultaten garanderen een zo objectief mogelijk afwegingsproces, waarin meerdere verklaringsmogelijkheden van de verschijnselen of symptomen dienen te worden overwogen. Om deze reden mag het onderzoek zich dan ook niet uitsluitend richten op de ADHD symptomen: de mogelijke aanwezigheid van een of meer andere problematieken (‘comorbiditeit’) kan de schijn van ADHD geven, zonder dat hiervan sprake blijkt.
Een (neuro)psychologisch onderzoek kan waardevol zijn om een sterkte/zwakte-analyse van een kind of jongere te maken, doordat de resultaten met die van leeftijdgenoten kunnen worden vergeleken, en om handelingsgerichte adviezen voor de praktijk te kunnen formuleren. Het onderzoek is onmisbaar voor het krijgen van eigen klinische indrukken en observatiegegevens.
Om een goed beeld van het kind of de jongere te verkrijgen, zal hij/zij, nadat alle resultaten samengevoegd zijn, ingepland worden voor een consult bij de psychiater waarna de diagnose bevestigd of uitgesloten kan worden.
In sommige gevallen wordt onderzoek naar ontwikkelingsstoornissen bij volwassenen verricht. Ook hier zal een ontwikkelingsanamnese (interview over de ontwikkeling van baby tot volwassene) bij een van de ouders of opvoeders afgenomen moeten worden om tot een goede klinische indruk te komen.

Neuropsychologisch onderzoek
In een neuropsychologisch onderzoek (NPO) wordt de relatie tussen de werking van de hersenen en het gedrag (ofwel het functioneren) onderzocht. Hierdoor kunnen mogelijke stoornissen of problemen op het gebied van de uitvoerende (ofwel executieve) functies in kaart worden gebracht. Bij executieve functies kunt u denken aan: planning, initiatiefname, regulatie, zelfcontrole, zelf-monitoring en inzicht met betrekking tot zowel doelgericht taakgedrag, emotioneel gedrag als interpersoonlijk gedrag. Executieve functies maken het mogelijk om gedrag goed te organiseren. Ze zijn nodig voor strategisch denken, om rationele beslissingen te nemen en te kunnen focussen op wat belangrijk is. Wanneer executieve functies verstoord zijn, hebben mensen problemen met doelgericht gedrag. Dit komt onder andere voor bij kinderen, adolescenten en volwassenen met ADHD, Autisme, leerproblemen en niet-aangeboren hersenafwijkingen.
Executieve functies helpen iemand dingen beginnen én afmaken, stappen te onthouden, aandachtig te blijven, de uitvoering te bewaken, impulsen te onderdrukken, doelgericht te blijven. Executieve functies stellen iemand in staat effectief en efficiënt te handelen.
Met behulp van genormeerde tests en vragenlijsten kunnen verschillende aspecten van het executief functioneren worden gemeten, zoals:

  • Leren en geheugen (korte- en langetermijngeheugen).
  • Aandacht en concentratievermogen (visueel en/of auditief, volgehouden en selectieve aandacht).
  • Inhibitie (remming).
  • Plannen en organiseren.
  • Werktempo en (informatie)verwerkingssnelheid.
  • Waarneming (visueel en/of auditief).
  • Taal en spraak.
  • Ruimtelijk inzicht.
  • Visuomotorische integratie en grafomotoriek (teken- en schrijfmotoriek).
  • Cognitieve flexibiliteit (switching ofwel aandachtscontrole, het vermogen om de aandacht makkelijk te verdelen tussen het ene en het andere onderwerp).
  • Herkennen van emoties.

De uitslag van deze tests komen in een verslag en worden met u doorgesproken. Tevens krijgt u een behandel- of begeleidingsadvies.